መበል 14 ዕዮ ገዛ፡ ኣዕማደ ምሥጢር

ዝቐረበ ሕቶ

ኣብ 2 ጢሞቴዎስ 2፡ ሄሜኔዎስን ፊሌጦስን፡ በቲ ”ትንሳኤ ቕድሚ ሕጂ ዀይኑ” ዝብል ምህሮ፡ ዘረባኦም ከም መንሽሮ እናለሓመ ከም ዚባላዕን፡ ንባዕሎም ኻብ ሓቂ ዘምቢሎም፡ እምነት ሓያሎ ሰባት ከኣ ይገላብጡ ከም ዘለዉን ተጠቒሱ’ሎ።

-  ሀ. ብትንሳኤ ሙታን ዘይምእማን፡ ብኸመይ እምነት ብዙሓት ክገላብጥ ከም ዝኽእል፡ ሓጺር መልሲ ኣዳልዉ።

-  ለ. 5 ኣዕማደ ምሥጢር ምምሃርና እንታይ ረብሓ ረኺብናሉ ትብሉ፧

ጉጅለ ሓደ ዝመለስዎ

 ሀ) ብትንሳኤ ሙታን ዘይምእማን ብኸመይ እምነት ብዙሓት ክገላብጥ ከም ዝኽእል‍ ‍

ሃዋርያ ጳውሎስ ነቲ ኵነት ክገልጾ ከሎ፡ ”መንሽሮ” ንዝብሃል ሕማም’ዩ ጠቒሱ። ሕማም መንሽሮ፡ ሕክምና እንተ ዘይተገይሩሉ ንብዙሓት ክፋላት ኣካላት ንምጥቃዕ ዝላባዕ ሕማም’ዩ።  ሄሜኔዎስን ፊሌጦስን "ትንሳኤ ድሮ ተፈጺሙ" ዝብል ርድኢት’ዩ ኔርዎም። ሃዋርያ ጳውሎስ፡ ግና ከምቲ ንሰብ ተሰሎንቄ’ውን ዝጸሓፈሎም፡ ትንሳኤ ሙታን፡ ገና ብሕጂ ክፍጸም ዘሎዎ ምዃኑ፡ ነቲ ከም መንሽሮ ዝላባዕ ምህሮኦም ዓገተ። ”ንሕና ኽሳዕ ምጽኣት ጐይታ ብህይወትና እንጸንሕ ከኣ ነቶም ዝደቀሱ ከቶ ኸም ዘይንቕድሞም፡ እዚ ብቓል ጐይታ ንብለኩም ኣለና ብምባል ከኣ፡ መከቶም።  

ኣማኒ እየ ዝብል እሞ፡ ትንሳኤ ሙታን የልቦን ዝብል ምህሮ ኸኣ ዝቕበል እንተዀይኑ፡ ኣብ እምነቱ ዝፍጠር ነዉጺ መዳርግቲ የብሉን፥ ንኣብነት፣-

1)      ቀዳማይ ምጽኣት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ማለት፡ ልደት፡ ጥምቀት፡ ስቕለት፡ ትንሳኤን ዕርገትን ጐይታና፡ ከንቱ ይኸውን ኣሎ ማለት’ዩ። 2)      ተስፋ ኣመንቲ ኣብዛ ምድሪ ጥራይ ተሓጺሩ ይተርፍ፡ ስለዚ ኸኣ ትርጉም ኣልቦ ናብራ ይነብሩ። ”ትንሳኤ ምዉታት ዜልቦ እንተ ዀይኑስ፡ ክርስቶስ ድማ ኣይተንስኤን። ክርስቶስ ዘይተንስኤ እንተ ዀይኑስ፡ እምብኣርከ ስብከትና ኸንቱ እዩ፡ እምነትኩም’ውን ከንቱ እያ። ኣምላኽ ንክርስቶስ ኣተንሲእዎ ኢልና መስኪርና ኢና እሞ፡ ንክርስቶስ ዘየተንስኦ እንተ ዀይኑስ፡ ምዉታትውን እንተ ዘይትንስኡ፡ ንሕና ሓሰውቲ ምስክር አምላኽ ኴንና ንርከብ ኢና። ምዉታት እንተ ዘይትንስኡስ፡ ክርስቶስውን ኣይተንስኤን እሞ፡ ክርስቶስ ዘይተንስኤ እንተ ዀይኑስ፡ እምነትኩም ከንቱ እያ፡ ንስኻትኩም ገና ኣብ ሓጢኣትኩም ኣሎኹም። እምብኣርሲ እቶም ብክርስቶስ ዝደቀሱ ድማ ጥፉኣት እዮም። ኣብዛ ህይወት እዚኣ ጥራይ ብክርስቶስ ተስፋ እንተ ገበርናስ፡ ካብ ኲሉ እነደንግጽ ምዀንና ኔርና። ሕጂ ግና ክርስቶስ፡ በዂሪ እቶም ዝደቀሱ ዀይኑ፡ ካብ ምዉታት ተንስኤ” (1ይ ቆረንቶስ 15፣ 13-18)።

ለ)  5 ኣዕማደ ምሥጢር ምምሃርና እንታይ ረብሓ ረኺብናሉ ትብሉ፧

ኣዕማደ ምስጢር ምምሃርና ካብ ዝረኸብናዮ ረብሓ ንምጥቃስ፣-

1. ቅኑዕ ዝኾነ መሰረታዊ ምህሮ እምነትናን ቤተክርስትያንናን ክንፈልጥ ኣኽኢሉና።

2. ኣብ ምስጢራት ክህልወና ዝግብኦ መንፈሳዊ ምርዳእ ከም ዝዓቢ ጌርዎ።

3. ዝነበረና ዝብርቅርቅ ዝበለ መረዳእታ፡ ከም ዝንጽር ጌሩ።

ጉጅለ 3 ዝጸሓፍዎ

ሀ. ብትንሳኤ ሙታን ዘይምእማን፡ ብኸመይ እምነት ብዙሓት ክገላብጥ ከም ዝኽእል

ሀ. ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ 2ይ መልእኽቲ ጢሞ 2:17-18 ከም ዝገለጾ፣ እቲ "ትንሳኤ ቕድሚ ሕጂ ዀይኑ" ዝብል ትምህርቲ ሄሜኔዎስን ፊሌጦስን፣ ከም መንሽሮ እናለሐመ ዚባላዕ ካብ ሓቂ ዝዘምበለን ንጥዑይ እምነት ብዙሓት ዝገላብጥ ሓደገኛ ስሕተት ምዃኑ ንርዳእ። ከምቲ ሕማም መንሽሮ ንጥዑይ ክፋል ስጋ ዘበላሹ፣ ትንሳኤ ዘይምእማን ድማ ንውሽጣዊ ተስፋን መንፈሳዊ ህይወትን ኣማኒ በሊዑ፣ ንፍረን ዕላማን እምነትካ ባዶ ይገብሮ።

ብትንሳኤ ዘይምእማን፡-

• ሞት ክርስቶስ ዋጋ ዘይብሉ፣ እምነትና ድማ ከንቱ ከም ዝኸውን ይገብሮ (1ይ ቈረ 15:17 )።

• ሰብ ኣብ ሞት ተዓጽዩ ከም ዝነብር ብምግባር፣ ነቲ ጐይታ ኣብ መስቀል ንሓይሊ ሞትን ንሰይጣንን ስዒሩ፣ ንሓጢኣትና በጃ ኰይኑ ዝተዛረቦ "ትንሳኤን ህይወትን ኣነ እየ" ዝብል መለኮታዊ ቓል የኽሕድ።

• እዚ ስሕተት እዚ ንስነ-ምግባርን ብቕድስና ኣብ ምንባርን ንዘሎ ኣድላይነት የጥፍእ፤ "ትንሳኤን ፍርድን የለን" ዝብል ሰብ ድማ "ጽባሕ ክንመውት ኢና እሞ ንብላዕ ንስተ" ናብ ዝብል ስጋውን ምድራውን ሓጢኣተኛ ሓሳባት ይወድቕ (1ይ ቈረ 15:32 )።

• ብተወሳኺ፣ ትንሳኤ ሙታን ዘይምእማን ንክርስትያን ሰማእታት ሞቶም ከም ዕሽነት ይቝጸር

• ምስ ኣምላኽ ዘለና ቀጻሊ ርክብን ናይ ዘለኣለም ህይወት ውሕስነትን የጥፍእ።

ለ. ሓሙሽተ ኣዕማደ ምስጢር ብምምሃርና ዝረኸብናዮም ረብሓታት፥

ሓሙሽተ ኣዕማደ ምስጢራት (ምስጢረ ስላሴ፣ ስጋዌ፣ ጥምቀት፣ ቍርባን፣ ትንሳኤ ሙታን) ብዕምቆት ምምሃርና፡ ካብቲ ዝተዋህበና ትምህርቲ ጥራይ ዘይኰነስ፣ ካብቲ ብካልኦት ጕጅለታት ዝተዋህበ መልስታትን፣ ካብቲ ንሕቶታት ተምሃሮ ዝተዋህበ ንጹር መብርህን ኣብ እምነትናን መንፈሳዊ ህይወትናን ዓቢ ለውጢ ኣምጺኡልና እዩ። ንኹሉ ዝነበረና ጥርጣረታት ብምእላይ ከኣ፣ እምነትና ኣብ ጽኑዕ ከውሒ ንኽስረት ሓጊዙና እዩ። ከምቲ ኣብ ወንጌል ማቴዎስ 7:25 ተገሊጹ ዘሎ፣ እምነትና ብዝመጸ ናይ ስሕተት ትምህርቲ ከይትናወጽ፡ ዓሚቝ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ርድኢት ቀሲምና ኣለና።

እዚ ትምህርቲ እዚ ብዛዕባ ባህሪ ኣምላኽን ፍቕሪ ስጋዌኡን ንጹር ፍልጠት ሂቡና፣ ኣብ መዓልታዊ ህይወትና ብኸመይ ክንመላለስ ከም ዘሎና ድማ ኣርእዩና እዩ።

➤ ብምስጢረ ጥምቀት፥ ምስ ክርስቶስ ከም ዝተቐበርናን ብሓድሽ ህይወት ክንመላለስ ከም ዝግብኣናን ተረዲእና (ሮሜ 6:4 )።

➤ ብምስጢረ ቍርባን፦ ምስ ክርስቶስን ምስ ኣመንትን ዘለና ናይ ሕብረት ህይወት ኣረጋጊጽና (1ይ ቈረ 11:26 )።

➤ ብምስጢረ ትንሳኤ ሙታን፦ ርጉጽ ተስፋ ዓወት ከም ዘለና ብግልጺ ተማሂርና (1ይ ቈረ 15:57 )።

ንናይ ስላሴን ሓድነትን ባህሪ ኣምላኽን ብስጋዌ ንምድሓንና ዝገበሮ ፍቕርን ብዕምቈት ከነስተውዕል ሓጊዙና። ነቲ ዝተማሃርናዮ ምስጢራት ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ንኻልኦት ንኸነካፍልን፣ ንተስፋ እምነትና ምኽንያት ንዝሓትት ዘበለ፡ መልሲ ንምሃብን ብፍልጠትን ብነፍሰ-ምትእምማንን ድሉዋት ኴንና ኣለና (1ይ ጴጥ 3:15 )። ብፍላይ ምስጢረ ትንሳኤ ሙታን ብዝግባእ ምፍላጥና ኸኣ፣ ሞት፡ ዘፍርሕ ከም ዘይኰነን ብክርስቶስ ናይ ዘለኣለም ህይወት ክንረክብ ብተስፋ እንጽበዮን ምኻኑ ብንጹር ምሂሩና። ብሓፈሻ፣ ካብ "እምነት ጥራይ" ናብ "ብእምነትን ብፍልጠትን" ምንባር ተሰጋጊርና፣ ንኣምላኽ ብዝያዳ ንኸነፍቅሮን፡ ብጽኑዕ መሰረት ክንኣምኖን ድማ፡ ጽኑዕ መሰረት ኰይኑና ኣሎ።